The Shawshank Redemption (1994) là kiểu phim mà nghe kể qua thì tưởng rất đơn giản: một người đàn ông bị kết án oan, vào tù, rồi tìm cách sống tiếp. Nhưng khi xem rồi mới thấy cái hay của phim không nằm ở câu chuyện lớn, mà nằm ở cách nó kiên nhẫn đi qua từng ngày, từng năm, từng ánh nhìn và từng hi vọng nhỏ xíu của con người.
Điều mình thích nhất ở phim là nhịp kể cực kì điềm tĩnh. Nó không cố dồn dập hay làm màu. Mọi thứ diễn ra chậm, nhưng không hề chán. Chính cái chậm đó khiến khán giả cảm được nhà tù Shawshank không chỉ là một nơi giam giữ thể xác, mà còn là nơi bào mòn tinh thần. Những bức tường đá, hành lang dài, tiếng cửa sắt đóng lại, ánh sáng lạnh lẽo... tất cả tạo ra cảm giác ngột ngạt rất thật. Xem phim này có cảm giác như mình cũng bị nhốt cùng Andy, cũng đếm thời gian bằng từng mùa trôi qua.
Andy Dufresne là một nhân vật rất đặc biệt. Anh không phải kiểu anh hùng ồn ào, không nói nhiều câu triết lí đao to búa lớn. Anh im lặng, bình tĩnh, gần như lạnh lùng. Nhưng càng xem càng thấy bên trong con người đó là một ý chí cứng khủng khiếp. Cái hay của Tim Robbins là ông diễn vai này rất tiết chế. Chỉ bằng ánh mắt, dáng đi, cách ngồi lặng im, Andy đã cho thấy đây là người chưa từng để tâm hồn mình bị bẻ gãy hoàn toàn.
Còn Red của Morgan Freeman thì đúng là linh hồn của bộ phim. Giọng kể của ông làm phim có cảm giác như một cuốn hồi kí buồn nhưng ấm. Red từng trải, thực tế, hiểu rõ cái cơ chế tàn nhẫn trong tù, nên khi đứng cạnh Andy, sự đối lập ấy làm phim càng thấm hơn. Một người tin vào hi vọng, một người đã gần như thôi tin. Mối quan hệ giữa hai người không bị đẩy thành kiểu “tình bạn vĩ đại” quá phô trương, mà cứ âm thầm lớn lên qua những lần trò chuyện, qua vài món đồ xin hộ, qua những khoảnh khắc tưởng nhỏ mà nhớ rất lâu.
Phim có rất nhiều chi tiết đắt. Mình rất mê đoạn Andy mở nhạc opera giữa nhà tù. Đó là một cảnh không cần ồn ào mà vẫn đẹp đến mức gai người. Trong vài phút ngắn ngủi, cả cái nơi tăm tối ấy như đứng yên. Đám tù nhân ngẩng lên nghe thứ âm thanh mà có lẽ họ không hiểu hết, nhưng vẫn cảm nhận được một thứ tự do rất xa xỉ. Cảnh đó nói hộ toàn bộ tinh thần phim: có những thứ người ta không thể nhốt lại được.
Một chi tiết khác cũng cực kì ám ảnh là câu chuyện về những người đã quen với nhà tù đến mức không thể sống nổi bên ngoài. Phim không chỉ nói về vượt ngục hay minh oan, mà còn nói về việc con người bị hệ thống biến đổi ra sao. Có những người vào tù một thời gian dài đến mức tự do trở thành thứ đáng sợ. Đây là phần khiến The Shawshank Redemption không chỉ cảm động mà còn rất đau.
Đoạn kết của phim nổi tiếng là có lí do. Nó không phải kiểu twist để gây sốc cho vui, mà là thành quả của cả một hành trình tích tụ. Khi mọi bí mật được mở ra, cảm giác không chỉ là bất ngờ mà còn là thoả mãn, như thể cuối cùng bao nhiêu năm chịu đựng cũng được trả lại bằng một khoảnh khắc xứng đáng. Rất hiếm phim cho người xem cảm giác “đã” theo kiểu sâu như vậy.
Điểm mạnh lớn nhất của The Shawshank Redemption là nó nói về hi vọng mà không sến. Phim không tô hồng cuộc sống, cũng không bảo cứ cố gắng là mọi chuyện sẽ tốt đẹp ngay. Nó hiểu rõ con người sẽ đau, sẽ mất mát, sẽ tuyệt vọng, nhưng vẫn giữ một niềm tin nhỏ rằng chỉ cần bên trong chưa chết hẳn thì vẫn còn đường để đi tiếp. Cái thông điệp đó nghe thì quen, nhưng phim kể lại bằng sự tử tế nên nó chạm rất sâu.
Nếu phải nói một câu về bộ phim này, mình sẽ nói đây là bộ phim về tự do đẹp nhất mà mình từng xem. Không cần cảnh quay quá hoành tráng, không cần hành động dữ dội, nó vẫn khiến người ta nhớ mãi. Xem xong có cảm giác rất lạ, vừa buồn, vừa nhẹ người, vừa như được nhắc rằng đừng để cuộc đời bẻ gãy phần tốt đẹp nhất trong mình.
The Shawshank Redemption không phải bộ phim xem để giải trí đơn thuần. Nó là bộ phim xem xong rồi còn nghĩ lại rất lâu. Và đó mới là cái hay thật sư của nó.
Google