The Lion King (1994) là kiểu phim hoạt hình mà xem hồi nhỏ thấy hay một kiểu, lớn lên xem lại mới thấy nó buồn và sâu theo một kiểu khác nữa. Bề ngoài, đây là câu chuyện rất quen: một cậu bé sinh ra để kế vị ngai vàng, rồi bị ném thẳng vào bi kịch, mất mát, mặc cảm và hành trình quay về để đối diện với thứ mình từng chạy trốn. Nhưng cái khiến phim sống mãi không nằm ở cốt truyện đơn thuần, mà nằm ở cách Disney kể nó bằng cảm xúc cực kì gọn mà thấm.
Điều mình thích nhất ở The Lion King là phim tạo ra cảm giác “vương quốc” rất rõ. Pride Lands không chỉ là bối cảnh đẹp để ngắm, mà thật sự có linh hồn. Từ buổi bình minh mở đầu với Circle of Life, cho tới Elephant Graveyard u ám, rồi vùng đất héo úa dưới tay Scar, mọi thứ đều kể chuyện thay cho lời thoại. Chỉ cần nhìn màu sắc thay đổi thôi cũng đủ hiểu trật tự tự nhiên đã bị phá vỡ ra sao. Đây là kiểu hoạt hình vẽ tay mà càng nhìn càng thấy mê, vì từng khung hình có cảm giác rất sống, rất có hồn, chứ không trơn tru vô cảm.
Simba là một nhân vật được viết khá hay. Hồi đầu cậu ta đúng chuẩn một đứa trẻ ngây ngô, tự tin, hơi ngông và nghĩ thế giới này sinh ra là để chờ mình lớn. Chính vì vậy, cú sốc giữa phim mới đau. Phim không cố làm bi kịch dài dòng, nhưng lại biết cách đẩy cảm xúc lên đỉnh điểm bằng sự im lặng, bằng ánh mắt nhân vật, bằng cái cảm giác tội lỗi đè nặng lên một đứa nhỏ chưa đủ lớn để hiểu hết mọi chuyện. Hành trình trưởng thành của Simba cũng không phải kiểu “bỗng nhiên mạnh mẽ”, mà là quá trình rất con người: trốn tránh, tự lừa mình rằng sống vô tư là đủ, rồi cuối cùng nhận ra có những thứ mình không thể bỏ lại phía sau.
Scar chắc chắn là một trong những phản diện đáng nhớ nhất của Disney. Hắn không đáng sợ theo kiểu cơ bắp hay nóng nảy, mà đáng sợ vì quá khôn, quá lạnh và quá biết cách thao túng. Giọng điệu của Scar, ánh nhìn nửa khinh miệt nửa mỉa mai, cùng cái cách hắn luôn đứng hơi lệch ra khỏi phần còn lại của bầy sư tử làm nhân vật này có nét rất riêng. Be Prepared cũng là một phân đoạn quá ấn tượng, vừa sân khấu, vừa đen tối, vừa mang cảm giác quyền lực lệch lạc đang bùng lên.
Tất nhiên, phim không chìm hoàn toàn trong u tối vì còn có Timon và Pumbaa. Bộ đôi này không chỉ để gây cười, mà còn giúp nhịp phim được thở đúng lúc. Hakuna Matata là một đoạn rất vui, rất bắt tai, nhưng nghĩ kĩ thì nó cũng là một cách Simba tự ru ngủ bản thân. Thành ra, đằng sau sự vui nhộn đó vẫn có một chút gì lưng chừng, kiểu hạnh phúc tạm bợ, đủ để quên nhưng không đủ để chữa lành.
Âm nhạc của The Lion King thì gần như không cần bàn cãi nhiều. Đây là một trong số ít phim mà nhạc không chỉ hay mà còn gắn chặt với cảm xúc của từng chặng truyện. Circle of Life hùng tráng, Hakuna Matata nhẹ tênh, còn Can You Feel the Love Tonight lại đem tới sự mềm lại rất đúng lúc. Phần nhạc nền cũng góp công rất lớn, nhiều đoạn nghe xong có cảm giác vừa bay bổng vừa nặng trĩu, rất khó quên.
Điểm mạnh lớn nhất của phim, theo mình, là cách nó nói về trách nhiệm và vòng tuần hoàn của sự sống mà không hề lên lớp. Nó nhắc người xem rằng trưởng thành không phải là quên đi nỗi đau, mà là dám nhìn thẳng vào nó. Quá khứ có thể làm mình gục, nhưng cũng có thể kéo mình đứng dậy. Nghe thì tưởng lớn lao, nhưng phim kể rất mượt, rất tự nhiên, nên trẻ em xem vẫn cuốn mà người lớn xem vẫn chạm.
Nếu phải chê, có lẽ một vài đoạn của phim diễn ra hơi nhanh, đặc biệt ở phần Simba trưởng thành và quay lại đối mặt với quá khứ. Có cảm giác nội tâm của nhân vật còn có thể đào sâu hơn chút nữa. Nhưng với thời lượng gọn như vậy mà phim làm được từng đó cảm xúc thì vẫn quá đáng nể.
The Lion King (1994) là một phim hoạt hình gần như kinh điển đúng nghĩa: dễ xem, giàu cảm xúc, hình ảnh đẹp, âm nhạc quá mạnh và có những phân đoạn đủ sức in vào trí nhớ rất lâu. Đây không chỉ là một bộ phim tuổi thơ, mà còn là một bộ phim càng lớn xem lại càng thấy hay hơn lúc trước. Xem xong vẫn có cảm giác vừa ấm áp vừa se se, như thể mình cũng vừa đi một vòng thật xa để học cách quay về.